Mag je zelf rattengif gebruiken in Nederland?

Mag ik als particulier rattengif kopen en gebruiken?

Nee. Particulieren mogen in Nederland geen rattengif met anticoagulantia of cholecalciferol meer gebruiken. De overgangstermijn voor particulier gebruik liep af op 26 december 2023.

Milieu Centraal vat het kort samen: het is verboden om zelf gif te gebruiken om ratten te doden. Alleen gecertificeerde bestrijders mogen dat nog. Heeft u nog een oude verpakking in de schuur staan, dan mag u die niet meer gebruiken. Lever restanten in als klein chemisch afval bij uw gemeente.

Welke middelen vallen onder deze regels?

Het Ctgb noemt acht werkzame stoffen. Zeven daarvan zijn anticoagulantia: ze remmen de bloedstolling.

Middelen met een van deze stoffen mogen alleen nog door professionele gebruikers worden ingezet. Die moeten gecertificeerd zijn en volgens IPM werken.

Sinds wanneer gelden deze regels?

De regels zijn in stappen ingevoerd. Het IPM-systeem geldt sinds 2017 voor het buitengebruik tegen ratten. Sinds 1 januari 2023 geldt het voor alle toepassingen van deze middelen, tegen ratten en muizen, binnen en buiten.

De belangrijkste data op een rij:

• 2017: IPM verplicht voor professioneel buitengebruik tegen ratten.
• 1 januari 2023: professionele gebruikers moeten gecertificeerd zijn en volgens IPM werken, voor alle toepassingen.
• 29 juni 2023: laatste dag voor de verkoop van middelen met het oude etiket.
• 26 december 2023: laatste dag waarop particulieren oude voorraden mochten gebruiken.

Waarom mag een particulier geen rattengif meer gebruiken?

Het Ctgb greep in vanwege zeer hoge risico's voor het milieu. Anticoagulantia zijn moeilijk tot zeer moeilijk afbreekbaar. Ze komen via vergiftigde ratten en muizen terecht in roofvogels en zoogdieren die deze dieren eten. Dat heet doorvergiftiging.

Er speelt nog een probleem: resistentie. Als gif verkeerd of te lang wordt gebruikt, overleven ratten die er ongevoelig voor zijn. Die geven dat door. Daarom moet gif alleen kort en gericht worden ingezet, door iemand die de situatie beoordeelt.

Wat betekent IPM voor een professionele bestrijder?

IPM betekent dat een bestrijder eerst preventie en niet-chemische methoden toepast. Gif is het laatste middel, alleen bij verhoogde plaagdruk. Het mag niet preventief of permanent worden neergezet.

Volgens de Ctgb-voorwaarden moet een gecertificeerd bedrijf onder meer het volgende vastleggen:

• een plan van aanpak per locatie;
• een risico-inventarisatie, met aandacht voor doorvergiftiging van andere dieren;
• de onderbouwing van elke chemische inzet;
• de genomen preventieve maatregelen en de resultaten;
• een evaluatie van elke bestrijdingsactie.

De NVWA formuleert het zo: alleen vakbekwame medewerkers van IPM-gecertificeerde bedrijven mogen deze middelen toepassen. Hoe dat er in de praktijk uitziet, leest u in IPM uitgelegd.

Mag ik wel zelf muizengif gebruiken?

Voor muizen is er één uitzondering, maar wij raden het af. Volgens Milieu Centraal mogen particulieren binnenshuis alleen nog middelen op basis van alfachloralose tegen muizen gebruiken. Die mogen alleen in de daarvoor bestemde lokdozen worden gebruikt.

Alfachloralose valt niet onder het IPM-systeem, omdat het geen aangewezen stof is. Het blijft wel een giftige stof, met risico's voor huisdieren en andere dieren. Een goed geplaatste klem en het dichten van kieren werken bij muizen vaak beter. Zie ook muizenval of bestrijder.

Waarom is zelf gif neerzetten ook gevaarlijk voor huisdieren?

Gif dat los of in een open bakje ligt, kan worden opgegeten door een hond, kat, kip of egel. Anticoagulantia remmen de bloedstolling, ook bij die dieren. Dat kan leiden tot inwendige bloedingen.

Het gevaar zit ook in de ratten zelf. Een vergiftigde rat sterft niet direct en loopt nog dagen rond. Een kat of roofvogel die zo'n rat eet, krijgt het gif mee binnen. Dat is precies de doorvergiftiging waarom het Ctgb de regels heeft aangescherpt.

Een professionele bestrijder gebruikt daarom afgesloten, manipulatiebestendige lokaasstations. Die staan op plekken waar andere dieren en kinderen niet bij kunnen. Dode ratten worden zo snel mogelijk opgeruimd.

Wat mag ik zelf wel doen tegen ratten?

U mag op eigen terrein ratten vangen met een klem of val die speciaal voor ratten bedoeld is. Volgens de wetgeving die het KAD samenvat, zijn klemmen toegestaan voor bruine en zwarte ratten en huismuizen. Lijm is als vangmiddel verboden.

Zet een klem altijd in een afgesloten kastje of op een plek waar kinderen, huisdieren en vogels niet bij kunnen. Controleer vallen dagelijks. Het belangrijkste is de oorzaak: voer weghalen, afval afsluiten en gaten dichten. Tips staan in ratten voorkomen in de tuin.

Mag ik rattengif uit het buitenland of via internet gebruiken?

Nee, dat verandert niets aan de regels. In Nederland mag u alleen biociden gebruiken die het Ctgb heeft toegelaten, en alleen voor het gebruik dat op het etiket staat. Een middel met anticoagulantia dat online te koop is, mag u als particulier in Nederland dus niet gebruiken.

Twijfelt u over een middel, zoek het dan op in de toelatingendatabank van het Ctgb. Daar ziet u of een middel is toegelaten en voor wie.

Wanneer schakelt u beter een gecertificeerde bestrijder in?

Schakel een bestrijder in als u sporen blijft vinden, als er ratten in huis zijn of als u een nest vermoedt. Een gecertificeerde bestrijder mag, als het echt nodig is, middelen gebruiken die voor u verboden zijn.

Ratten- en Muizenbestrijding werkt volgens IPM. We zoeken eerst de oorzaak en de toegang. Middelen zetten we alleen in als het nodig is, in afgesloten, manipulatiebestendige lokaasstations. De inspectie is gratis en een behandeling kost vanaf €95. Meer informatie vindt u op de pagina rattenbestrijding.

Zitten de ratten op straat, in het riool of in een park, meld het dan eerst bij de gemeente. Die is daar meestal verantwoordelijk voor.